10 .SINIF DOĞADAKİ ÜÇ UNSUR

10 .SINIF DOĞADAKİ ÜÇ UNSUR

Aşağıdaki soruları cevaplayınız.

1. Yeryüzündeki sular hangi kaynaklardan beslenir?

Yağışlarla , kar ve buz erimeleri ile beslenirler.

2. Yer altı suyu bakımından zengin olan alanlar hangileridir? Bu alanları, yer şekilleri ve iklim koşulları bakımından değerlendiriniz.

Yeryüzünde bol yağış alan ve geçirimli arazilere sahip alanlar, yer altı suyu bakımından zengindir.

3. Göl sularının farklı kimyasal özelliklere sahip olmasının nedenlerini belirtiniz.

Göllerin suları acı, tatlı, sodalı ve tuzlu olabilmektedir. Bu farklılığın nedenleri;

  • İklim koşulları,

  • Beslenme kaynakları,

  • Gölün bulunduğu arazinin yapısı,

  • Gölün büyüklüğü,

  • Derinliği ve gideğeninin (göl ayağı) olup olmamasıdır.

Beslenme kaynağı güçlü olan göller, fazla sularını bir gideğen yardımıyla denizlere boşaltır. Sularını dışarıya bir gideğen yardımıyla boşaltan göllerin suyu tatlı, sularını dışarıya boşaltamayan göllerin suyu ise acı veya tuzludur.

4. Toprak oluşumunda etkili olan faktörler nelerdir?

  • İklim,

  • Ana Kaya,

  • Yer Şekilleri (eğim, yükselti ve bakı özellikleri)

  • Canlılar ve Bitki Örtüsü

  • Zaman

5. Canlıların toprak oluşumuna olan etkilerini açıklayınız.

Ayrışmış olan ana materyal üzerine yerleşen bitkiler , köklerinden çıkan asitlerle ana materyalin giderek daha fazla ayrışmasına neden olur.

Toprak yüzeyine düşen dal, yaprak ve meyve gibi bitki kalıntıları,  mikroorganizmalar tarafından parçalanarak humusa dönüştürülür. humus topraktaki verimi artırır. Bu humus, toprak canlıları (tavşan, tarla faresi ve köstebek gibi) sayesinde toprağa karışır.

6. Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe bitki örtüsünün kuşaklar şeklinde değişiklik göstermesinin nedenlerini belirleyiniz.

Enlemin etkisiyle sıcaklığın kutuplara doğru azalması etkilidir. 

7. Bitki örtüsü benzer olan iki farklı bölgede başka hangi özelliklerin benzer olduğu söylenebilir?

Bitki örtüsü benzer olan iki farklı bölgede; sıcaklık ve yağış özellikleri de benzerlik gösterir.

8. Kuzey Yarım Küre’de, dağların güneye bakan yamaçlarında ormanın üst sınırı daha yüksektir. Neden?

Bakıdan dolayı Kuzey Yarım Küre’de, dağların güneye bakan yamaçlarında  güneşlenme süresi fazla ve güneş ışınları büyük açıyla düşmektedir. bunun sonucunda sıcaklık fazladır. sıcaklık fazla olduğu için de ormanın üst sınırı daha yüksektir.

9. Çöllerin bazı kesimlerinde hurma ve palmiye gibi ağaçların yetişmesi, vaha denilen yerlerin bulunması nasıl açıklanabilir?

Yeraltı sularının yüzeye çıkması ve başka bölgelerden gelen akarsuların çöllerden geçmesi vahaların oluşmasında etkili olmuştur.

Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle doldurunuz.

1. Yeryüzündeki su kaynakları …dengeli. bir dağılış göstermez.

2. Su kaynakları …yeraltı.. ve …yerüstü.. suları olmak üzere ikiye ayrılır.

3. Yeryüzündeki suları birbirine bağlayan önemli su kaynağı …okyanuslardır....

4. Sularını bir ayak (gideğen) yardımıyla dışarıya boşaltan göllerin suları …tatlı.. olur.

5. Kimyasal ayrışmanın olabilmesi için ortamda ……nem.... bulunması gerekir.

6. Eğimli yamaçlarda toprak kalınlığı …erozyon…. nedeniyle azdır.

7. Yeryüzünde en hızlı toprak oluşumu ..sıcak..... ve ..nemli.... iklim bölgelerindedir.

8. Makiler, …sürekli.. yeşil kalan çalılardır.

9. Bitkilerin yetişme şartlarını …sıcaklık, …yağış....., .toprak... belirler.

10. Sıcaklığın arttığı dönemde toprağın üst kısmının ayrışarak bataklıkların oluştuğu yerlerde ortaya çıkan ot topluluklarına …tundra... denir.

11. Orta kuşakta görülen ormanlar …geniş.. ve …iğne... yapraklı ağaçlardan oluşur.

12. Tropikal iklim bölgesinde, yaz yağışlarıyla yeşeren yüksek boylu ot topluluklarına savan…. denir.

Aşağıdaki ifadelerin doğru veya yanlışlığını belirtiniz.

1. Yeryüzünde en geniş alanı kaplayan su kaynağı okyanuslardır. Doğru

2. Baraj gölleri doğal heyelan sonucu meydana gelir. Yanlış

3. Yeryüzündeki göllerin suları benzer kimyasal özelliklere sahip değildir. Doğru

4. Yeryüzündeki tatlı su kaynakları sınırlıdır. Doğru

5. Yer altı suları tabakaların en zayıf olduğu yerlerden çıkar.Doğru

6. Toprak oluşumu oldukça uzun zaman almaktadır.Doğru

7. Sıcaklık farklarının yüksek olduğu yerlerde kimyasal ayrışma yaygındır. Yanlış

8. Sert kayaçlar parçalanmadığı için, toprak sadece yumuşak kayaçlardan oluşur. Yanlış

9. Yeryüzünde farklı toprak tiplerinin oluşması, toprak oluşum sürecinde etkili olan faktörlerin farklı olması ile ilgilidir. Doğru

10. Aynı ana kaya üzerinde her yerde aynı tip topraklar oluşur.Yanlış

11. Ekvatoral yağmur ormanlarında orman altı bitki örtüsü zengindir.Doğru

12. Bir bölgede bitki örtüsünün çeşitli olması, değişik iklim tiplerinin görüldüğünü kanıtlar.Doğru

13. Step (bozkır) yaz mevsiminde yeşillenen, yağışsız geçen kış mevsiminde sararıp kuruyan ot topluluklarından oluşan bitki örtüsüdür.Yanlış

14. Muson ikliminin görüldüğü yerlerde bitki örtüsü iğne yapraklı gür ormanlardır. Yanlış

15. Tayga ormanları iğne yapraklı ağaçlardan oluşur. Doğru

Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.

1. I. bölge : Dağ çayırları İğne yapraklı orman Karma orman  Bozkır

II. bölge : Dağ çayırları İğne yapraklı orman  Karma orman  Yayvan (geniş) yapraklı orman

Yukarıda iki farklı bölgede bitkilerin yükseltiye göre oluşturduğu katlar verilmiştir. I. bölgenin en alt kesiminde bozkırların yer alması aşağıdakilerden hangisinin sonucu olabilir?

A) Deniz etkisine açık olmasının

B) Yaz sıcaklıklarının düşük olmasının

C) Buharlaşmanın az olmasının

D) Nemliliğin düşük olmasının

E) Termik alçak basınç alanında bulunmasının

CEVAP D

2. Bitki türlerinin yeryüzüne dağılışında yer şekillerinin büyük payı vardır. Karalar aynı yükseklikte ve engebesiz olsaydı bitki topluluklarının dağılımında aşağıdaki durumlardan hangisi ortaya çıkardı?

A) Yeryüzünde tek tür bitki bulunurdu.

B) Bitkiler yalnızca deniz kıyılarına toplanırdı.

C) Tropikal bitki türleri bütün enlemlere yayılırdı.

D) Bitki türleri aralıksız kuşaklar oluştururdu.

E) Bitki türlerinin dağılımı değişmezdi.

CEVAP D

Yorum Yaz